Fomalin là chất gì? Tính chất, ứng dụng trong đời sống

Fomalin là chất gì đang là câu hỏi thường gặp khi doanh nghiệp cần tìm hiểu về các hóa chất xử lý, khử trùng hoặc sản xuất vật liệu. Fomalin là một trong những dung dịch được sử dụng phổ biến trong dệt nhuộm, sản xuất nhựa, xử lý gỗ và bảo quản mẫu sinh học nhờ đặc tính diệt khuẩn mạnh và khả năng tham gia nhiều phản ứng tạo polymer. Tuy nhiên, đây cũng là hóa chất có độc tính cao nên việc hiểu rõ tính chất – ứng dụng và lựa chọn nhà cung cấp đạt chuẩn là cực kỳ quan trọng trước khi đưa vào sản xuất.

Formalin là chất gì?

Formalin là chất gì? Formalin là dung dịch chứa khoảng 40% formaldehyde trong nước, thường kèm 6-15% methanol để ổn định. Đây là aldehyde đơn giản nhất, Formalin công thức hóa học là HCHO, không màu hoặc gần như không màu, mùi hắc đặc trưng.

Formalin được ứng dụng rộng rãi nhờ khả năng sát khuẩn mạnh, diệt nấm mốc, mầm bệnh và tham gia nhiều phản ứng hóa học, đặc biệt trong sản xuất nhựa, dệt nhuộm, xử lý gỗ và y tế. Formaldehyde trong tự nhiên cũng có thể xuất hiện trong khói đám cháy, khí thải ô tô, khói thuốc và trong khí quyển do phản ứng ánh sáng – oxy – metan.

Các tên gọi khác:

• Formaldehyde aqueous solution
• Formol
• Methanal
• Methyl aldehyde

Tính chất vật lý và hóa học của Formalin

Khi đã biết formalin là gì, việc nắm rõ tính chất vật lý và hóa học của formalin sẽ giúp sử dụng hiệu quả và an toàn:

Tính chất vật lý

• Dạng: khí formaldehyde ở nhiệt độ phòng, dung dịch formalin trong suốt hoặc gần như không màu, mùi hắc đặc trưng.
• Khối lượng riêng: 1,08 kg/l
• Nhiệt độ nóng chảy: -15°C
• Nhiệt độ sôi: 98°C
• Độ cháy: 56°C
• Độ tan trong nước: 55 g/100 ml
• pH: 2,8 – 4,0

Lưu ý: formaldehyde khí dễ gây kích ứng mắt, mũi, hô hấp; dạng rắn là paraformaldehyde, màu trắng, mùi hăng nhẹ. Dung dịch formalin dễ polyme hóa → chứa rất ít HCHO đơn phân.

Tính chất hóa học

• Formalin công thức HCHO phản ứng mạnh với nhiều chất và có khả năng tạo polyme, nhờ đó ứng dụng trong sản xuất nhựa, khử trùng và dệt may:
• Phản ứng với bazơ: 2HCHO+NaOH→HCOONa+CH3OH
• Phản ứng với amoniac: 4NH3+6HCHO→(CH2)6N4+6H2O
• Polyme hóa và hydrat hóa: Aldol condensation → tạo polyme, nồng độ formalin càng cao → trùng hợp mạnh.
• Oxy hóa: thành axit formic khi tiếp xúc với không khí.
• Hydroxymethyl hóa và clometyl hóa: 3H2S+3CH2O→(CH2S)3+3H2O

• Phản ứng Cannizzaro: tạo axit fomic và metanol dưới tác dụng chất xúc tác.

Formalin có độc không?

Formaldehyde được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm các hóa chất độc hại đối với sức khỏe con người. Nguy hiểm hơn, formalin có khả năng gây ung thư cho nhiều cơ quan trong cơ thể, do cơ thể không có cơ chế loại bỏ hoàn toàn formaldehyde. Cụ thể:

Tiếp xúc với da và mắt

• Hơi formaldehyde tiếp xúc với mắt gây kích ứng, chảy nước mắt, tùy nồng độ có thể gây kích ứng thoáng qua hoặc tổn thương nghiêm trọng, bao gồm mờ giác mạc, giảm thị lực.
• Da tiếp xúc lâu có thể gây viêm da, bỏng hóa chất.

Nuốt phải formalin

• Nuốt ≥30 mL dung dịch 37% formalin có thể gây tử vong ở người lớn.
• Triệu chứng: tổn thương ăn mòn niêm mạc đường tiêu hóa, buồn nôn, nôn, đau, chảy máu, thậm chí thủng đường tiêu hóa.

Tác dụng toàn thân

• Quá trình chuyển hóa formaldehyde thành formate có thể dẫn đến: 
  • Nhiễm toan chuyển hóa
  • Sốc tuần hoàn
  • Suy hô hấp
  • Suy thận cấp

Tiếp xúc lâu dài

• Tiếp xúc kéo dài với formalin có thể tăng nguy cơ ung thư, bao gồm: 
  • Ung thư vòm họng
  • Ung thư xoang mũi
  • Bệnh bạch cầu

Điều chế Formalin như thế nào?

Formalin được điều chế bằng nhiều phương pháp khác nhau, tùy theo quy mô và mục đích sử dụng.

Trong phòng thí nghiệm

Formaldehyde được tạo ra bằng cách truyền hơi methanol qua dây bạch kim nóng trong không khí, tạo ra khí formaldehyde tinh khiết, sau đó có thể hòa tan trong nước để tạo dung dịch formalin.

Trong công nghiệp

Trong công nghiệp, formalin chủ yếu được sản xuất bằng quá trình oxy hóa hơi methanol, thường sử dụng chất xúc tác như bạc (Ag), oxit sắt(III), oxit sắt molypden… Kết quả là dung dịch formaldehyde khoảng 37% trong nước, tức là formalin thương mại.

Các phương trình hóa học cơ bản:

2CH3​OH+O2​→2CH2​O+2H2​O

CH3​OH→CH2​O+H2​

Ứng dụng của Formalin trong đời sống và công nghiệp

Khi đã hiểu formalin là chất gì, bạn sẽ thấy hóa chất này có ứng dụng đa dạng trong nhiều lĩnh vực, từ y học, công nghiệp, đến nông nghiệp.

Trong y học

• Bảo quản mẫu sinh học: Formalin được dùng để ngâm xác động vật, mẫu vật thí nghiệm, bộ phận và nội tạng, giúp mẫu không bị phân hủy trong quá trình nghiên cứu.
• Điều trị y tế: Hóa chất này hỗ trợ làm khô da, điều trị mụn và một số vấn đề da liễu khác.
• Bảo quản vacxin: Formalin được sử dụng để bảo quản vacxin, đảm bảo tính ổn định và an toàn khi lưu trữ.

Trong công nghiệp

• Sản xuất sơn: Formalin là tiền thân của rượu đa chức (pentaerythritol), giúp sơn chống ẩm mốc, tăng độ bền, và tiêu diệt nấm mốc, mầm bệnh. Một số dẫn xuất như methylene diphenyl diisocyanate cũng là thành phần quan trọng trong sản xuất sơn.
• Sản xuất nhựa và vật liệu: Formalin được dùng để sản xuất phenol-formaldehyde, ure-formaldehyde, melamine-formaldehyde, tạo nhựa phản ứng nhiệt cứng dùng làm lõi, khuôn đúc, chất kết dính trong gỗ, thảm, vật liệu cách điện, hoặc đúc theo khuôn.
• Keo dán, vật liệu xây dựng: Formalin tham gia sản xuất nhiều loại polyme, nhựa dùng trong ván ép, keo dán, vật liệu xây dựng, nhờ khả năng tạo liên kết bền chắc.
• Bọt xốp và vật liệu cách điện: Hóa chất này có thể được tạo thành dạng bọt xốp, phục vụ cho vật liệu cách điện và sản phẩm đúc theo khuôn.

Trong nông nghiệp

• Khử trùng chuồng trại và đất: Formalin được dùng làm chất khử trùng, diệt nấm, vi sinh vật gây hại.
• Bảo quản nông sản: Giúp bảo quản rau củ quả, hạn chế nấm mốc và kéo dài thời gian sử dụng.
• Thuốc diệt nấm, chất xông khói: Một số sản phẩm nông nghiệp sử dụng formalin để phòng ngừa sâu bệnh và xử lý môi trường sản xuất.

Cách sử dụng và bảo quản Formalin an toàn

Formalin là hóa chất mạnh, có độc tính cao, do đó việc sử dụng và bảo quản đúng cách không chỉ bảo vệ sức khỏe người dùng mà còn đảm bảo môi trường làm việc an toàn. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết:

Cách sử dụng Formalin an toàn

• Trang bị bảo hộ cá nhân: Luôn đeo găng tay, kính bảo hộ, khẩu trang hoặc mặt nạ phòng độc khi thao tác với formalin.
• Sử dụng nơi thông thoáng: Thao tác trong phòng có hệ thống hút khí hoặc thông gió tốt để tránh hít phải hơi formaldehyde.
• Không pha trộn tùy tiện: Tránh trộn formalin với các hóa chất khác nếu không có hướng dẫn chuyên môn, vì có thể tạo ra phản ứng nguy hiểm.
• Đo lường chính xác: Khi dùng trong nghiên cứu, y tế hay công nghiệp, cần sử dụng nồng độ formalin phù hợp với mục đích.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp: Không để trẻ em hoặc người không có kiến thức tiếp xúc gần khu vực chứa formalin.

Bảo quản Formalin đúng cách

• Đậy kín nắp: Lưu trữ trong chai lọ chịu hóa chất, kín nắp để hạn chế bay hơi.
• Nơi khô mát, thoáng khí: Tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao, giảm nguy cơ hình thành hơi formaldehyde độc hại.
• Tách khỏi thực phẩm, nước uống: Không lưu trữ gần khu vực chế biến thực phẩm hoặc đồ uống.
• Ghi nhãn đầy đủ: Đặt nhãn rõ ràng, nêu nồng độ và ngày nhập, giúp quản lý và sử dụng an toàn. 
• Kiểm soát rò rỉ: Có vật chứa hứng tràn hoặc bộ dụng cụ xử lý sự cố trong phòng thí nghiệm, nhà máy.

Với những thông tin chia sẻ trong bài viết trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ Formalin là gì, các tính chất, cách điều chế cũng như ứng dụng của hóa chất này. Đồng thời, bạn cũng nắm được cách sử dụng và xử lý sự cố formalin an toàn trong công nghiệp, y tế hoặc nghiên cứu.

Nếu bạn có nhu cầu mua hóa chất công nghiệp, hóa chất tẩy rửa, hãy liên hệ với CLEANTECH để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất:

• Website: https://cleantechvn.com.vn/
• Hotline 1: 0865.000.696
• Hotline 2: 0865.000.882
• Hotline 3: 0865.000.188

CLEANTECH luôn tự hào cung cấp sản phẩm chất lượng cao, đặt uy tín và sự an toàn của khách hàng lên hàng đầu.